ช่างไฟฟ้าทำอะไรบ้าง? บทบาท หน้าที่ และความรับผิดชอบที่ต้องรู้

ทำความรู้จักประเภทของงานช่างไฟฟ้า

ก่อนจะไปทำความรู้จักกับอาชีพช่างไฟฟ้า เรามาเริ่มที่การทำความเข้าใจงานช่างกันก่อน จากที่กล่าวไปว่างานไฟฟ้าไม่ใช่แค่การเดินสายไฟ หรือซ่อมไฟ แต่ในทางวิศวกรรมแล้ว เราสามารถแบ่งงานช่างไฟฟ้าตามลักษณะงานได้ทั้งหมด 2 ประเภท ดังนี้

ไฟฟ้ากำลัง

ไฟฟ้ากำลัง คือ การจัดการเกี่ยวกับระบบไฟฟ้า ด้วยการนำส่งกำลังไฟจากผู้ผลิตหรือการไฟฟ้าฯ ไปยังหน่วยงานย่อย เช่น บ้านเรือน ห้างสรรพสินค้า โรงงานอุตสาหกรรม โดยเนื้องานจะประกอบไปด้วย การติดตั้งหม้อแปลงไฟฟ้า และสนามแม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อส่งกำลังไฟผ่านเสาไฟฟ้าที่เราคุ้นตากันดี ทำให้ช่างไฟฟ้าที่ทำงานประเภทนี้ ต้องมีความเชี่ยวชาญในการตรวจสอบกำลังไฟอย่างมาก เพื่อป้องกันอันตรายจากไฟรั่ว ดังนั้นจึงนิยมติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันและเลือกใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ได้มาตรฐาน เช่น ลูกถ้วยพอร์ซเลน อุปกรณ์กันงู และสายไฟมาตรฐาน มอก. เป็นต้น

ไฟฟ้าควบคุม

ไฟฟ้าควบคุม คือ การจัดการวงจรที่ใช้สำหรับควบคุมไฟฟ้าอีกที มีการออกแบบโปรแกรมระบบไฟฟ้าให้เหมาะสมกับสถานที่ต่าง ๆ ส่วนมากนิยมทำให้โรงงานขนาดใหญ่ที่ต้องมีการติดตั้งเครื่องจักร ระบบโซล่าเซลล์ สายพานอัตโนมัติ หรือหุ่นยนต์อุตสาหกรรม ช่างไฟฟ้าหรือวิศวกรที่ทำงานประเภทนี้ จึงต้องมีความเชี่ยวชาญในการเขียนโปรแกรมควบคุมระบบอย่างมาก เพื่อให้ขั้นตอนการผลิตภายในโรงงานเป็นไปอย่างราบรื่น

อ่านบทความเพิ่มเติม: เจาะลึกนโยบาย BOI ใหม่ ก้าวสู่ระบบพลังงานอัจฉริยะ

ช่างไฟฟ้า คือใคร?

ช่างไฟฟ้า คือ บุคลากรที่มีความรู้และความสามารถเฉพาะทาง ในการวางแผน ออกแบบ ติดตั้ง และซ่อมแซมระบบไฟฟ้า โดยในอดีตหน้าที่ของช่างไฟฟ้า ลักษณะงานจะเน้นไปที่การต่อวงจร ติดตั้งเครื่องจักร และกำลังไฟฟ้า แต่ในปัจจุบันได้มีการครอบคลุมไปถึงการดูแลพลังงานสะอาดอย่าง การติดตั้งระบบโซล่าเซลล์และการติดตั้งแบตเตอรี่ (ESS) รวมไปถึงการออกแบบเพื่อติดตั้งสถานีชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า

สำหรับผู้ที่สนใจติดตั้งระบบโซล่าเซลล์ และเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า การจ้างช่างไฟฟ้าทั่วไปจึงไม่เพียงพอต่อการติดตั้งอีกต่อไป แต่ควรมองหาช่างที่มีความเชี่ยวชาญด้านนี้โดยเฉพาะ เพื่อความปลอดภัยในการติดตั้ง และการใช้งานอย่างคุ้มค่า เช่น ณัฐภูมิ อีควิปเม้นท์ ที่มีอุปกรณ์ไฟฟ้าจำหน่ายพร้อมบริการติดตั้งอย่างครบวงจร เซนต์รับรองแบบโดยวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ

ช่างไฟฟ้า มีกี่ประเภท? ทำหน้าที่อะไรบ้าง?

ช่างไฟฟ้าส่วนใหญ่มีหน้าที่ในการทำงานที่คล้ายกัน แต่สามารถจำแนกออกมาตามเนื้องานหลักได้ทั้งหมด 2 ประเภท ได้แก่

1. ช่างไฟฟ้าซ่อมบำรุงทั่วไป

ช่างซ่อมบำรุงทั่วไป มีหน้าที่ตรงกับชื่อเรียก คือ การซ่อมแซมและตรวจสอบระบบไฟฟ้าให้กับบ้านหรือโรงงานอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นการทำ Preventive Maintenance ด้วยการใช้กล้องถ่ายความร้อนสแกนหาจุดที่มีไฟรั่วไหล, การตรวจความต้านทานไฟฟ้า, การทำความสะอาดเครื่องจักรประจำปี โดยช่างซ่อมไฟฟ้าจะต้องมีความรู้เกี่ยวกับปัญหาที่พบบ่อยของระบบไฟฟ้า รวมถึงวิธีการซ่อมแซมแก้ไขอย่างปลอดภัย เพื่อให้สามารถกลับมาใช้งานได้อย่างปกติ ลดความเสียหายจากระบบที่หยุดชะงัก

2. ช่างไฟฟ้าติดตั้งระบบ

ช่างติดตั้งระบบ คือ ช่างที่จะเข้ามาช่วยดูแลทุกขั้นตอนตั้งแต่เริ่มก่อสร้าง โดยจะมีการนำแปลนที่วิศวกรออกแบบเอาไว้ มาประกอบเป็นระบบไฟฟ้าที่สามารถใช้งานได้จริง เช่น การดัดท่อร้อยสาย, การเดินสายไฟ, การเปลี่ยนมิเตอร์, การติดตั้งอุปกรณ์ และการทดสอบประสิทธิภาพ ซึ่งการทำงานของช่างติดตั้งระบบจะต้องอาศัยความละเอียด เพื่อให้ตรงตามมาตรฐาน วสท. (วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย) เพื่อให้บ้านหรือโรงงานปลอดภัยมากที่สุด

ช่างไฟฟ้าแบ่งตามสาขาอาชีพ

นอกจากการจำแนกประเภทของช่างไฟฟ้าตามเนื้องานที่ทำแล้ว ยังสามารถแบ่งตามสาขาอาชีพช่างไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์ ได้ทั้งหมด 4 สาขา ดังนี้

1. สาขาอาชีพภายในอาคาร

ช่างติดตั้งระบบไฟฟ้ากำลังแรงดันไฟฟ้ากระแสสลับไม่เกิน 1,000 โวลต์ สำหรับระบบไฟฟ้า 1 เฟส หรือ 3 เฟส ซึ่งใช้กับไฟฟ้ากระแสตรงไม่เกิน 1,500 โวลต์ เป็นช่างที่พบเจอได้บ่อย เพราะมีหน้าที่ในการดูแลอุปกรณ์ไฟฟ้าภายในอาคารเป็นหลัก เช่น ตรวจสอบระบบไฟฟ้า ซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า เป็นต้น

2. สาขาอาชีพภายนอกอาคาร

งานที่ท้าทายและเสี่ยงอันตราย เพราะต้องทำงานกับแรงดันไฟฟ้าสูง (High Voltage) บนเสาไฟฟ้าหรือสถานีไฟฟ้าแรงสูง ต้องอาศัยอุปกรณ์ Safety ชุดพิเศษและการฝึกฝนการทำงานในที่สูงอย่างเข้มงวด

3. สาขาอาชีพอุตสาหกรรม

มีหน้าที่ในการติดตั้งระบบไฟฟ้ากำลัง แรงดันไฟฟ้าต่ำ กระแสสลับไม่เกิน 1,000 โวลต์ สำหรับระบบไฟฟ้า 1 เฟส หรือ 3 เฟส และใช้กับไฟฟ้ากระแสตรงไม่เกิน 1,500 โวลต์ เน้นการติดตั้งมอเตอร์ไฟฟ้าขนาดใหญ่, ระบบควบคุมนิวแมติกส์ และการเดินรางเคเบิล (Cable Tray) ในโรงงานอุตสาหกรรมขนาดเล็กและใหญ่

4. สาขาอาชีพการควบคุมทางอุตสาหกรรม

เน้นดูแลระบบไฟฟ้าอุตสาหกรรมเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งอุปกรณ์ควบคุม การออกแบบ และการวางผังไฟฟ้าในอุตสาหกรรม รวมไปถึงการแก้ไขปัญหาขัดข้องของระบบไฟฟ้าภายในโรงงาน

คุณสมบัติของช่างไฟฟ้าที่ดี

• มีความรู้และความเชี่ยวชาญในสาขาอาชีพที่ตนเองทำงาน
• มีความเชี่ยวชาญในการใช้งานเครื่องมือต่าง ๆ อย่างถูกต้องและปลอดภัย
• มีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับระบบไฟฟ้า
• คำนึงถึงความปลอดภัยและข้อกำหนดในการทำงานอย่างเคร่งครัด
• ความสามารถในการคิด วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหา
• สามารถทำงานร่วมกับทีม และวิศวกรเจ้าของโปรเจคได้เป็นอย่างดี
• สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 หรือเทียบเท่าระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) สำหรับช่างฝีมือ
• สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) สำหรับช่างเทคนิค
• ผ่านการทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ สาขาช่างไฟฟ้า
• ผ่านการฝึกอบรมและมีใบรับรอง

เลือกอุปกรณ์ดี ช่างไฟฟ้าดี เพื่อการติดตั้งที่ดี

ก่อนเลือกติดตั้งระบบไฟฟ้าภายในบ้านและโรงงาน นอกจากการเลือกใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ได้มาตรฐานแล้ว ยังต้องตรวจสอบความเชี่ยวชาญของช่างไฟฟ้า เพื่อความปลอดภัยในการดำเนินงานทุกขั้นตอน พวกเรา ณัฐภูมิ อีควิปเม้นท์ ตระหนักถึงความสำคัญของทั้ง 2 ปัจจัยนี้เป็นอย่างดี เราจึงเป็นตัวแทนของบริษัทที่จำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็นแผงโซล่าเซลล์ สายไฟ ลูกถ้วยไฟฟ้า ฯลฯ รวมทั้งการมีบริการติดตั้งอย่างครบวงจร จากช่างผู้เชี่ยวชาญ และวิศวกรในการเซนต์รับรองแบบ พร้อมให้บริการแก่คุณแบบครบจบในที่เดียว

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ติดต่อเรา หรือโทร 083-424-6999 และสามารถแอดไลน์ได้ที่ @npeq

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ช่างไฟฟ้า (FAQ)

สำหรับผู้ที่มีข้อสงสัยหรือคำถามเพิ่มเติมเกี่ยวกับช่างไฟฟ้า เรารวบรวมทุกคำตอบมาให้แล้วที่นี่