
ทำไมต้องเช็กมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ก่อนซื้อ
แผงโซลาร์เซลล์เป็นอุปกรณ์ที่ติดตั้งกลางแจ้งและต้องทำงานภายใต้สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทั้งความร้อน ความชื้น ฝน และแรงลม การเลือกแผงที่ผ่านการทดสอบตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องจึงช่วยให้สามารถประเมินคุณสมบัติและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ได้ โดยมีข้อดีดังนี้
- ช่วยตรวจสอบความปลอดภัยของแผง: มาตรฐานด้านความปลอดภัยครอบคลุมการประเมินความเสี่ยงทางไฟฟ้า ความร้อน และความแข็งแรงตามขอบเขตการทดสอบ
- ช่วยประเมินความทนทาน: มาตรฐานด้านคุณสมบัติการออกแบบมีการทดสอบเพื่อประเมินความสามารถในการทนต่อสภาพแวดล้อมและการใช้งานกลางแจ้ง
- ช่วยลดความเสี่ยงจากอุปกรณ์ไม่ได้มาตรฐาน: สามารถตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์และหลักฐานการรับรองก่อนนำไปติดตั้ง
- สนับสนุนการปฏิบัติตามกฎหมาย: ช่วยให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับมาตรฐานบังคับของประเทศไทย
- ช่วยเปรียบเทียบสินค้าก่อนตัดสินใจ: สามารถนำรายละเอียดของ มอก. ไปตรวจสอบเพื่อเปรียบเทียบกับแผงโซล่าเซลล์มาตรฐาน มอก. รุ่นอื่น ๆ ก่อนตัดสินใจ

มาตรฐาน มอก. โซลาร์เซลล์คืออะไร?
มอก. หรือมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม คือ มาตรฐานที่กำหนดคุณลักษณะและข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ โดยสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ซึ่งมีทั้งมาตรฐานทั่วไปและมาตรฐานบังคับ สำหรับแผงโซล่าเซลล์มาตรฐานที่เกี่ยวข้องครอบคลุมทั้งคุณสมบัติด้านการออกแบบ ความทนทาน และความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์
หมายเหตุ: มอก. โซลาร์เซลล์บางฉบับ มีการอ้างอิงมาตรฐานจาก IEC เช่น 61215 เป็นต้น
มาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ IEC คืออะไร?
IEC (International Electrotechnical Commission) คือ องค์กรระหว่างประเทศที่จัดทำมาตรฐานด้านไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง โดยมาตรฐาน IEC ถูกนำมาใช้อ้างอิงในการทดสอบและประเมินคุณสมบัติของอุปกรณ์ไฟฟ้า รวมถึงแผงโซลาร์เซลล์ ซึ่งถือเป็นมาตรฐานระดับสากล
เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่าง IEC และ มอก. โซลาร์เซลล์
ถึงแม้ว่า มอก. และ IEC จะเป็นมาตรฐานที่ใช้รับรองคุณภาพก่อนตัดสินใจเลือกแผงโซลาร์เซลล์ แต่มาตรฐานทั้ง 2 ส่วนนี้มีความแตกต่างกันอยู่บ้างในบางแง่มุม โดยในหัวข้อนี้จะมาเปรียบเทียบให้เห็นกันแบบชัด ๆ
| หัวข้อเปรียบเทียบ | IEC | มอก. |
| ชื่อเต็ม | International Electrotechnical Commission | มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม |
| ขอบเขตการใช้งาน | มาตรฐานที่ได้รับการยอมรับและใช้อ้างอิงในระดับสากล | มาตรฐานที่กำหนดขึ้นสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ใช้หรือจำหน่ายในประเทศไทย |
| วัตถุประสงค์ | กำหนดแนวทางและข้อกำหนดในการทดสอบคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ไฟฟ้า | กำหนดหลักเกณฑ์ด้านคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของประเทศไทย |
| การทดสอบแผงโซลาร์เซลล์ | ครอบคลุมการทดสอบด้านประสิทธิภาพ ความทนทาน และความปลอดภัยตามมาตรฐาน IEC ที่เกี่ยวข้อง | กำหนดข้อกำหนดและวิธีทดสอบตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง |
| ความสำคัญ | ช่วยสร้างความมั่นใจว่าแผงโซลาร์เซลล์ผ่านเกณฑ์การทดสอบตามมาตรฐานสากล | ช่วยสร้างความมั่นใจว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพและเป็นไปตามข้อกำหนดที่ใช้ในประเทศไทย |
| ประโยชน์ | เพิ่มความมั่นใจในการเลือกใช้อุปกรณ์ที่มีคุณภาพและความปลอดภัยตามเกณฑ์สากล | เพิ่มความมั่นใจในการเลือกซื้อและใช้งานผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามมาตรฐานไทย |
มาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจซื้อ
ในปัจจุบันแผงโซลาร์เซลล์ มอก. และ IEC ถูกกำหนดขึ้นมาหลากหลายฉบับ หากไม่เชี่ยวชาญหรือคลุกคลีอยู่ในวงการอุปกรณ์ไฟฟ้า และวิศวกรรม ก็อาจเกิดความสับสนในการตรวจสอบรายละเอียดได้ เพราะฉะนั้นในหัวข้อนี้จะมายกตัวอย่างมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ที่สำคัญและน่าสนใจ
1. มอก. 61730
แผงโซลาร์เซลล์ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 เป็นมาตรฐานด้านความปลอดภัยของแผงโซลาร์เซลล์ในประเทศไทย โดยอ้างอิงจากมาตรฐานสากล IEC 61730 ครอบคลุมการทดสอบความปลอดภัยของแผงโซลาร์เซลล์ เพื่อลดความเสี่ยงจากไฟฟ้าช็อต อัคคีภัย และอันตรายที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการใช้งาน และเป็นมาตรฐานบังคับ โดยกระทรวงอุตสาหกรรมลงนามกฎกระทรวงกำหนดให้แผงโซลาร์เซลล์เป็นสินค้าควบคุมเมื่อปลายเดือนตุลาคม 2569 ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายต้องได้รับใบอนุญาต มอก. ก่อนวางจำหน่าย
2. มอก. 61215
แผงโซลาร์เซลล์ มอก. 61215 เป็นมาตรฐานด้านคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความทนทานของแผงโซลาร์เซลล์ โดยอ้างอิงจากมาตรฐานสากล IEC 61215 ครอบคลุมการทดสอบคุณสมบัติทางไฟฟ้าและความสามารถในการทนต่อสภาพแวดล้อม เช่น อุณหภูมิสูง ความชื้น และการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ เพื่อประเมินว่าแผงโซลาร์เซลล์ได้รับการออกแบบให้เหมาะสมกับการใช้งานกลางแจ้งในระยะยาว ทั้งนี้ มอก. 61215 เป็นมาตรฐานด้านคุณภาพที่ใช้ประกอบการพิจารณา ส่วนมาตรฐานที่ประกาศเป็นมาตรฐานบังคับในรอบนี้คือ มอก. 61730 เล่ม 2-2567
3. IEC 62941
IEC 62941 เป็นมาตรฐานสากลด้านระบบบริหารคุณภาพในกระบวนการผลิตแผงโซลาร์เซลล์ เน้นการควบคุมคุณภาพตั้งแต่การออกแบบ การคัดเลือกวัตถุดิบ การควบคุมกระบวนการผลิต ไปจนถึงการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ เพื่อให้มั่นใจว่าแผงโซลาร์เซลล์ที่ผลิตออกมามีคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความน่าเชื่อถือ (มาตรฐานนี้ไม่ใช่ มอก. บังคับ แต่ช่วยบ่งบอกว่าโรงงานผู้ผลิตมีระบบควบคุมคุณภาพที่ดี)
วิธีตรวจสอบแผงโซลาร์เซลล์ มอก. ด้วยตัวเอง
ก่อนสั่งซื้อ สามารถตรวจสอบว่าแผงโซลาร์เซลล์ได้รับใบอนุญาต มอก. จริงหรือไม่ ด้วยขั้นตอนต่อไปนี้
- ดูเครื่องหมายมาตรฐานบังคับ มอก. และเลขใบอนุญาตบนฉลากหรือแผ่นป้ายข้อมูล (Nameplate) ด้านหลังแผง
- นำเลขใบอนุญาตหรือชื่อผู้ผลิต/ผู้นำเข้าไปค้นหาในระบบสืบค้นข้อมูลใบอนุญาตมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมบนเว็บไซต์ สมอ. (tisi.go.th)
- ตรวจสอบว่าชื่อผู้รับใบอนุญาต ยี่ห้อ รุ่น และกำลังผลิตตรงกับสินค้าที่จะซื้อ
- ขอเอกสาร Datasheet และใบรับรองผลการทดสอบ IEC จากผู้จำหน่ายเพื่อประกอบการพิจารณา
บทลงโทษกรณีไม่มีใบอนุญาต มอก.
ผู้นำเข้าแผงโซลาร์เซลล์ที่ไม่ได้รับอนุญาตมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนผู้จำหน่ายสินค้าที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ นอกจากนี้ กระทรวงอุตสาหกรรมยังเตรียมกำหนดให้อุปกรณ์อื่นในระบบโซลาร์เซลล์เป็นสินค้าควบคุมเพิ่มเติม เช่น Inverter สายไฟสำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์ ฟิวส์ เบรกเกอร์ไฟฟ้ากระแสตรง ขั้วต่อสาย DC ตู้รวมสาย และแบตเตอรี่ลิเธียม

วิธีการเลือกแผงโซลาร์เซลล์ให้เหมาะกับการใช้งาน
นอกจากตรวจสอบมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ มอก. และ IEC แล้ว ควรพิจารณาคุณสมบัติทางเทคนิคและความเหมาะสมกับระบบไฟฟ้าที่ต้องการติดตั้งร่วมด้วย ดังนี้
1. การเลือกประเภทของแผงโซลาร์เซลล์
โดยทั่วไปแล้วในตลาดจะมีแผงโซลาร์เซลล์ให้เลือกหลัก ๆ ทั้งหมด 3 ประเภท ได้แก่
- แผงโซลาร์เซลล์โมโนคริสตัลไลน์ ผลิตจากซิลิคอนผลึกเดี่ยว มีประสิทธิภาพในการผลิตไฟฟ้าสูง เหมาะสำหรับพื้นที่ติดตั้งจำกัด และเป็นแผงที่นิยมมากที่สุดในปัจจุบัน โดยรุ่นใหม่มักใช้เทคโนโลยีเซลล์ N-type เช่น TOPCon หรือ HJT
- แผงโซลาร์เซลล์โพลีคริสตัลไลน์ ผลิตจากซิลิคอนหลายผลึก มีประสิทธิภาพต่ำกว่าแบบโมโนคริสตัลไลน์ แต่ราคาประหยัดกว่า เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีแสงแดดเพียงพอ (ปัจจุบันผู้ผลิตส่วนใหญ่เลิกผลิตแผงชนิดนี้แล้ว)
- แผงโซลาร์เซลล์ฟิล์มบาง ผลิตจากวัสดุสารกึ่งตัวนำชนิดฟิล์มบาง มีน้ำหนักเบา บางรุ่นสามารถโค้งงอได้ แม้มีประสิทธิภาพต่ำกว่าแผงชนิดผลึกซิลิคอน แต่เหมาะสำหรับพื้นที่ติดตั้งที่มีข้อจำกัดด้านรูปทรงหรือน้ำหนัก
2. การเลือกขนาดของแผงโซลาร์เซลล์
แผงโซลาร์เซลล์มีให้เลือกใช้หลายขนาดตั้งแต่ต่ำกว่า 200 วัตต์ ถึง 600 วัตต์ขึ้นไป โดยขนาดที่นิยมใช้จะมีทั้งหมด 3 ขนาด ได้แก่
- แผงโซลาร์เซลล์ 450W เหมาะสำหรับบ้านพักอาศัยทั่วไปที่ต้องการประหยัดค่าไฟฟ้า มีราคาที่อยู่ในระดับปานกลางและต้นทุนไม่สูงมาก
- แผงโซลาร์เซลล์ 550W เหมาะสำหรับบ้านพักอาศัยที่มีความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าค่อนข้างสูง หรือมีเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ใช้กำลังไฟมาก เป็นหนึ่งในขนาดที่ได้รับความนิยมสูงในปัจจุบัน
- แผงโซลาร์เซลล์ 600W ขึ้นไป (ปัจจุบันสูงสุดประมาณ 700W) เหมาะสำหรับอาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม และธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูง
3. การเลือก Tier ของแผงโซลาร์เซลล์
แผงโซลาร์เซลล์ที่มีจำหน่ายในตลาด ถูกแบ่งระดับโดยอ้างอิงจากการจัดกลุ่มผู้ผลิตของ BloombergNEF (BNEF) สามารถแบ่งได้ทั้งหมด 3 ระดับ
- Tier 1 แผงโซลาร์เซลล์จากผู้ผลิตรายใหญ่ที่มีความมั่นคงทางการเงินสูง ใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัย และได้รับความเชื่อถือจากสถาบันการเงิน เหมาะสำหรับโครงการขนาดใหญ่และผู้ที่ต้องการความมั่นใจในการลงทุนระยะยาว
- Tier 2 แผงโซลาร์เซลล์จากผู้ผลิตที่กำลังเติบโต มีประสบการณ์และมาตรฐานการผลิตในระดับหนึ่ง แต่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ Tier 1 มักมีราคาย่อมเยากว่า เหมาะสำหรับบ้านพักอาศัยและธุรกิจที่ต้องการควบคุมงบประมาณ
- Tier 3 แผงโซลาร์เซลล์จากผู้ผลิตรายเล็กหรือผู้ผลิตรายใหม่ที่มีประสบการณ์จำกัด มักมีราคาประหยัด แต่อาจมีข้อจำกัดด้านความน่าเชื่อถือของผู้ผลิตและการรับประกันระยะยาว
4. การอ่านค่าสำคัญใน Datasheet ของแผงโซลาร์เซลล์
ค่าที่ควรตรวจสอบใน Datasheet ก่อนเลือกแผงโซลาร์เซลล์ ได้แก่
- กำลังผลิตสูงสุด (Pmax) หน่วยเป็นวัตต์ เช่น 550W
- ประสิทธิภาพของแผง (Module Efficiency) แผงโมโนคริสตัลไลน์รุ่นใหม่ส่วนใหญ่อยู่ที่ประมาณ 21–23%
- ค่าสัมประสิทธิ์อุณหภูมิ (Temperature Coefficient of Pmax) ยิ่งติดลบน้อยยิ่งเหมาะกับสภาพอากาศร้อนของไทย โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ -0.29 ถึง -0.35% ต่อองศาเซลเซียส
- อัตราการเสื่อมสภาพ (Degradation) ปีแรกและรายปี เช่น ปีแรกไม่เกิน 1–2% และปีต่อไปประมาณ 0.4–0.55% ต่อปี
- การรับประกันผลิตภัณฑ์และการรับประกันกำลังผลิต เช่น 12 ปี และ 25–30 ปี
อ่านบทความเพิ่มเติม: เปรียบเทียบแผงโซล่าเซลล์ Tier 1, Tier 2, Tier 3 ต่างกันอย่างไร?
ตรวจสอบรายละเอียดให้ครบถ้วน ก่อนสั่งซื้อกับตัวแทนจำหน่ายที่น่าเชื่อถือ
การเลือกแผงโซลาร์เซลล์ มอก. และแผงที่มีมาตรฐาน IEC ที่เกี่ยวข้อง เป็นขั้นตอนสำคัญในการประเมินคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะมาตรฐาน มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ซึ่งเป็นมาตรฐานบังคับสำหรับแผงโซลาร์เซลล์ที่ผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายในประเทศไทย ตั้งแต่ปลายเดือนตุลาคม 2569
นอกจากเครื่องหมายมาตรฐานแล้ว ก็ควรมีการตรวจสอบสเปก ประสิทธิภาพ ความทนทาน Tier ของผู้ผลิต และเงื่อนไขการรับประกันร่วมด้วย เพื่อให้ได้แผงโซลาร์เซลล์ที่เหมาะสมกับพื้นที่และลักษณะการใช้งาน สำหรับผู้ที่กำลังมองหาแหล่งจำหน่ายที่น่าเชื่อถือ ณัฐภูมิ อีควิปเม้นท์ ผู้จำหน่ายอุปกรณ์โซลาร์เซลล์และอุปกรณ์ไฟฟ้าจากแบรนด์ชั้นนำ พร้อมให้ข้อมูลมาตรฐานและเอกสารรับรองของสินค้า สามารถให้คำแนะนำและเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับระบบไฟฟ้าของคุณ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ติดต่อเรา หรือโทร 083-424-6999 และสามารถแอดไลน์ได้ที่ @npeqp
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแผงโซลาร์เซลล์ มอก.
Q: แผงโซลาร์เซลล์ที่ไม่มี มอก. ขายในไทยได้ไหม?
A: ไม่ได้ เมื่อแผงโซลาร์เซลล์เป็นสินค้าควบคุมตามมาตรฐานบังคับ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 แล้ว ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จำหน่ายต้องได้รับใบอนุญาต มอก. ก่อนวางจำหน่าย หากฝ่าฝืนมีโทษทั้งจำและปรับ ดังนั้นก่อนสั่งซื้อควรตรวจสอบเลขใบอนุญาตกับระบบของ สมอ. และข้อมูลของตัวแทนจำหน่ายให้ละเอียด
Q: แผงโซล่าเซลล์มือสองที่ผ่าน มอก. แล้วใช้ได้ไหม?
A: สามารถใช้งานต่อได้ แต่ต้องตรวจสอบความสมบูรณ์ของแผง และประสิทธิภาพการผลิตที่เหลืออยู่ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วอายุการใช้งานจะอยู่ที่ประมาณ 25-30 ปี หากพิจารณาแล้วพบว่ายังสามารถใช้งานต่อได้อย่างคุ้มค่า เมื่อเปรียบเทียบกับราคาในการซื้อต่อ ก็สามารถใช้ได้
Q: แผงโซลาร์เซลล์ที่มี มอก. ผลิตไฟฟ้าได้ดีกว่าเสมอหรือไม่?
A: ไม่จำเป็น เพราะมาตรฐานด้านความปลอดภัยและความทนทานไม่ได้ใช้จัดอันดับกำลังผลิตของแผงโดยตรง ควรเปรียบเทียบประสิทธิภาพ กำลังผลิต และข้อมูลทางเทคนิคของแต่ละรุ่นเพิ่มเติมด้วย
Q: หากไม่มีความรู้เกี่ยวกับมาตรฐานสากล ควรทำอย่างไร?
A: หากไม่เชี่ยวชาญเกี่ยวกับมาตรฐานที่เกี่ยวข้องมากพอ สามารถพิจารณาเลือกซื้อแผงโซลาร์เซลล์ มอก. ได้จากตัวแทนจำหน่ายที่น่าเชื่อถือ สามารถตรวจสอบได้ และมีประสบการณ์ยาวนาน
Q: ตรวจสอบ มอก. แผงโซลาร์เซลล์ได้ที่ไหน?
A: ตรวจสอบได้จากเครื่องหมาย มอก. และเลขใบอนุญาตบนฉลากแผง แล้วนำไปค้นหาในระบบสืบค้นข้อมูลใบอนุญาตมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมบนเว็บไซต์ของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ว่าชื่อผู้รับใบอนุญาต ยี่ห้อ และรุ่นตรงกับสินค้า
Q: แผงโซลาร์เซลล์ที่ติดตั้งไปแล้วก่อนบังคับใช้ มอก. ต้องเปลี่ยนไหม?
A: มาตรฐานบังคับควบคุมการผลิต นำเข้า และจำหน่ายแผงโซลาร์เซลล์ ยังไม่มีประกาศให้ต้องเปลี่ยนแผงที่ติดตั้งใช้งานอยู่แล้ว แต่หากมีข้อสงสัยหรือมีแผนขยายระบบ ควรสอบถาม สมอ. หรือผู้ติดตั้งเพิ่มเติม
Q: Inverter ต้องมี มอก. ด้วยไหม?
A: กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมกำหนดให้ Inverter และอุปกรณ์อื่นในระบบโซลาร์เซลล์ เช่น สายไฟ ฟิวส์ และขั้วต่อ DC เป็นสินค้าควบคุมเพิ่มเติม นอกจากนี้ Inverter ที่ใช้เชื่อมต่อกับระบบของการไฟฟ้าต้องเป็นรุ่นที่อยู่ในบัญชีรายชื่อที่ PEA หรือ MEA ยอมรับ

